Ragequit.gr

Γιατί ο κόσμος χρειάζεται τα “σκουπίδια” της Marvel

Σήμερα θα ξεφύγουμε από τη συνηθισμένη gaming-focused θεματολογία μας διότι μία πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση στο forum του site μού έδωσε την αφορμή να γράψω ορισμένα πράγματα για το Marvel Cinematic Universe, το τι θεωρείται πραγματικός κινηματογράφος και ποιο τελικά είναι το μήνυμα που εμείς ως θεατές λαμβάνουμε. Ο φημισμένος σκηνοθέτης Martin Scorsese πριν από κάποιο καιρό εξέφρασε την άποψη ότι οι ταινίες της Marvel “δεν είναι σινεμά”, διευκρινίζοντας αργότερα σε σχετικό άρθρο του ότι “το σινεμά ασχολείται με χαρακτήρες – την πολυπλοκότητα των ανθρώπων, την αντιφατική και ενίοτε παράδοξή τους φύση, τους τρόπους που μπορεί να πληγώσουν ή να αγαπήσουν ο ένας τον άλλο και στο τέλος να έρθουν αντιμέτωποι με τους εαυτούς τους.” Είναι μία όμορφη φράση που περικλείει τους βασικούς λόγους για τους οποίους το κινηματογραφικό είδος του drama -χρησιμοποιώ την αγγλική λέξη για να τονίσω ότι μιλάμε για το κινηματογραφικό είδος, όχι το αρχαιοελληνικό θέατρο – μονοπωλεί κάθε χρόνο τα κινηματογραφικά βραβεία. Εξερευνά, συγκινεί, αγγίζει, κριτικάρει. Σημαίνει όμως αυτό ότι κανένα άλλο είδος δεν έχει το δικαίωμα να ονομάζεται “σινεμά”;

Πριν προχωρήσω παρακάτω, ας πούμε το προφανές: Ασφαλώς η μέση ταινία του MCU δεν μπορεί να θεωρηθεί το ίδιο βαρύνουσα για την τέχνη και τον πολιτισμό με ένα drama από έναν θρύλο όπως ο Scorsese. Ένα drama έχει την στόχευση και την πολυτέλεια να αφιερώσει τις 2+ ώρες της διάρκειάς του στην εξερεύνηση και ανάλυση των χαρακτήρων του. Αντίθετα, ένα blockbuster (είτε μιλάμε για μια ταινία της Marvel είτε για κλασικούς action τίτλους των 80s) επιδιώκει να συναρπάσει το κοινό με δράση, εφέ, εντυπωσιακές sequences. Και τα δύο είδη επιδιώκουν εντέλει την ψυχαγωγία με την ευρεία έννοιά της, ωστόσο τα dramas ενδιαφέρονται περισσότερο να εξερευνήσουν το θέμα τους και να παραδώσουν το μήνυμά τους στο μυαλό του θεατή παρά να τον διασκεδάσουν. Η διάκριση και διαμάχη μεταξύ “υψηλής” και “λαϊκής τέχνης” ασφαλώς δεν είναι καινούριο φαινόμενο και εδώ ίσως εντοπίζεται ένα κενό στην επιχειρηματολογία του Scorsese, καθώς ειδικά ο αμερικανικός κινηματογράφος έχει παράδοση στην δημιουργία blockbusters σχεδόν από την αυγή του. Από τα ιστορικά έπη των 1950s και την ταινία Jaws του Steven Spielberg που γέννησε τον όρο blockbuster μέχρι τις σημερινές υπερπαραγωγές, το Χόλιγουντ είχε πάντοτε ταινίες που έβαζαν ως πρώτο στόχο το θέαμα.

Πέρα από όλα αυτά πάντως, δεν έχω σκοπό να μπω στη συζήτηση για το αν οι ταινίες της Marvel είναι “σκουπίδια”, όπως τις χαρακτήρισε ένας φίλος στο forum. Οποιοσδήποτε έχει κατασταλάξει σε μία άποψη για το θέμα αυτό δεν περιμένει εμένα να γράψω δυο γραμμές για να την αλλάξει. Ο καθένας μας έχει τα δικά του κριτήρια, τις δικές του προτιμήσεις και απόψεις, τη δική του σκέψη, οπότε είναι ελεύθερος να κρίνει κάθε είδους media κατά το δοκούν. Άλλωστε όλοι μας ως gamers γνωρίζουμε πολύ καλά πόσο μπορεί να διαφέρουν οι απόψεις για ένα παιχνίδι, το αριστούργημα του ενός είναι το σκουπίδι του άλλου. Προτιμώ λοιπόν να παραθέσω ένα επιχείρημα για τον λόγο που οι ταινίες και σειρές της Marvel, ανεξαρτήτως του πόσο ποιοτικές τις θεωρεί κάποιος, είναι σημαντικές για όλους μας. Για την κοινωνία που έχουμε αλλά και για την κοινωνία που θέλουμε να έχουμε.

Οι ταινίες της Marvel απευθύνονται σε ένα ευρύ, παγκόσμιο κοινό και κατά συνέπεια έχουν το προνόμιο να μπορούν να επηρεάσουν δεκάδες εκατομμύρια κόσμο με τα μηνύματα που εμπεριέχουν. Τι βλέπουμε λοιπόν σε μια superhero movie; Απλούς ανθρώπους που αποκτούν υπερφυσικές ιδιότητες και αποφασίζουν να τις θέσουν στην υπηρεσία της ανθρωπότητας. Ανθρώπους με ελαττώματα, με προβλήματα, με διλήμματα και ένστικτα που προσπαθούν παρ’ όλα αυτά να βάλουν τις ζωές τους σε τάξη και να προσφέρουν στο κοινό καλό. Ανθρώπους που αντιμετωπίζουν και πολεμούν σοβαρές κοινωνικές παθογένειες, που βάζουν τα ιδανικά τους πάνω από το προσωπικό όφελος. Ανθρώπους οι οποίοι έρχονται απέναντι από το σκοτεινό κομμάτι του εαυτού τους και το υπερνικούν. Ταινίες με μαζική απήχηση και τεράστιο κοινό λένε σε όλους μας “προσπάθησε να γίνεις καλύτερος άνθρωπος και να νοιάζεσαι για τους γύρω σου”.

Ο Tony Stark είναι ένας εγωπαθής, φιλήδονος έμπορος όπλων που έρχεται κατάφατσα με τις συνέπειες των πράξεών του. Η ιστορία του τελειώνει με τον ίδιο να θυσιάζεται, να αφήνει πίσω πλούτη, οικογένεια και προσωπική ευτυχία για να σώσει τους συνανθρώπους τους. O Steve Rogers ξεκινά ως ένας στρατιώτης που θέλει τυφλά να υπηρετήσει τη χώρα του. Καταλήγει ως ένας άνθρωπος που μαθαίνει να εκτιμά τις χαρές της ζωής. Ο Thor πίστευε ότι το πεπρωμένο του ήταν να γίνει βασιλιάς, εντέλει αποδέχεται ότι πρέπει να αγαπήσει αυτό που πραγματικά είναι. Οι ταινίες της Marvel μάς μίλησαν για την ανευθυνότητα του παγκόσμιου εμπορικού-στρατιωτικού λόμπι, για τους κινδύνους της μαζικής παρακολούθησης και ελέγχου, για το ένοχο παρελθόν της αποικιοκρατίας, για τις συνέπειες της αδιαφορίας των ισχυρών για τους αδύναμους. Τα θέματα αυτά σχολιάστηκαν εξ απαλών ονύχων, ασφαλώς. Επιδερμικά θα πει κάποιος, χωρίς το βάθος που θα είχε ένα drama με αντίστοιχη θεματολογία. Δεν διαφωνώ. Όμως είναι σημαντικό να αναλογιστούμε πόσο ισχυρό είναι το μήνυμα που στέλνεται και πόση αποτελεσματικότητα έχει η μετάδοσή του όταν γίνεται μέσω ταινιών που βλέπει όλος ο κόσμος.

Έστω και αν οι ταινίες αυτές δίνουν ένα απλό ερέθισμα, για κάποιους θα είναι αρκετό ώστε να εντρυφήσουν και να επεκταθούν σε άλλα έργα με πληρέστερη ανάλυση. Κάποιοι, οι πολλοί, θα σταματήσουν εκεί, όμως ακόμη και σε αυτή την περίπτωση το αρχικό αυτό ερέθισμα έχει μεγάλη αξία. Γενιές ολόκληρες παιδιών, εφήβων, ενηλίκων βλέπουν και αγαπούν χαρακτήρες οι οποίοι θέλουν να κάνουν καλό, θέλουν να προσφέρουν. Υπάρχει κάτι πιο όμορφο από αυτό;

Exit mobile version